Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπινου οργανισμού είναι ένα δίκτυο οργάνων, κυττάρων και βιολογικών μηχανισμών, διεσπαρμένο σε όλο το σώμα και το οποίο είναι επιφορτισμένο με την άμυνα απέναντι στα μικρόβια. Το ανοσοποιητικό σύστημα θα μπορούσαμε να πούμε πως διατηρεί αρχείο για κάθε μικρόβιο που έχει νικήσει ποτέ, στα κύτταρα που είναι γνωστά ως κύτταρα μνήμης.
Διακρίνεται σε ενδογενές (ή έμφυτο) ανοσοποιητικό σύστημα δηλαδή κύτταρα που δεν χρειάζονται πρόσθετη εκπαίδευση για να κάνουν τη δουλειά τους και σε προσαρμοστικό (ή επίκτητο) ανοσοποιητικό σύστημα που βασίζεται σε 2 είδη κυττάρων (Τ-λεμφοκύτταρα και Β-λεμφοκύτταρα) που απαιτούν εκπαίδευση για να μην επιτίθενται στα κύτταρα του οργανισμού μας.
Τα κύρια μέρη του ανοσοποιητικού συστήματος
1. Τα λευκά αιμοσφαίρια
Τα λευκά αιμοσφαίρια κινούνται μέσω του αίματος και των ιστών σε όλο το σώμα, αναζητώντας ξένους εισβολείς, όπως βακτήρια, ιούς, παράσιτα και μύκητες. Όταν τα βρίσκουν, εξαπολύουν ανοσολογική επίθεση. Τα λευκά αιμοσφαίρια περιλαμβάνουν λεμφοκύτταρα, όπως Τ-λεμφοκύτταρα και Β-λεμφοκύτταρα και τα λεγόμενα φυσικά κύτταρα φονείς (ΝΚ) που έχουν κυτταροτοξική δράση.
2. Τα αντισώματα
Τα αντισώματα είναι τα εκτελεστικά όργανα του οργανισμού μας. Πρόκειται για πρωτεΐνες που αναγνωρίζουν ουσίες στην επιφάνεια του μικροβίου ή στις τοξίνες που αυτό παράγει, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως ξένες. Στη συνέχεια, τα αντισώματα επισημαίνουν αυτές τις ουσίες (αντιγόνα) προς καταστροφή.
3. Το λεμφικό σύστημα
Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από λεμφαδένες και ένα δίκτυο αγγείων, μέσα στο οποίο κυκλοφορεί το λεμφικό υγρό, η επονομαζόμενη λέμφος. Οι λεμφαδένες παγιδεύουν μικρόβια, ενώ στη λέμφο περιέχονται τα λευκά αιμοσφαίρια που καταπολεμούν τις λοιμώξεις.
4. Ο σπλήνας
Ο σπλήνας είναι ένα όργανο που φιλτράρει το αίμα. Απομακρύνει τα μικρόβια και καταστρέφει παλιά ή κατεστραμμένα ερυθρά αιμοσφαίρια. Παράγει επίσης συστατικά του ανοσοποιητικού συστήματος που καταπολεμούν τις ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων των αντισωμάτων και των λεμφοκυττάρων.
5. Ο μυελός των οστών
Ο μυελός των οστών είναι ο σπογγώδης ιστός που βρίσκεται μέσα στα οστά. Παράγει τα ερυθρά αιμοσφαίρια που χρειάζεται το σώμα μας για να μεταφέρει οξυγόνο, τα λευκά αιμοσφαίρια που χρησιμοποιούμε για την καταπολέμηση των λοιμώξεων και τα αιμοπετάλια που χρειαζόμαστε για την πήξη του αίματος μας.
6. Ο θύμος αδένας
Ο θύμος αδένας είναι εξειδικευμένο όργανο του ανοσοποιητικού συστήματος, στο οποίο ωριμάζουν τα Τ-λεμφοκύτταρα.
Πώς το ανοσοποιητικό θυμάται ιούς και μικρόβια
Την πρώτη φορά που συναντούν ένα παθογόνο, τα λεμφοκύτταρα Β και Τ δεν αντιδρούν αμέσως γιατί δεν το έχουν ξαναδεί. Θα χρειαστούν αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες για να αναπτυχθεί η πλήρης ανοσολογική απόκριση. Μετά την πρώτη συνάντηση με ένα παθογόνο, το ανοσοποιητικό μας σύστημα δημιουργεί έναν μικρό αριθμό κυττάρων που παραμένουν δραστήρια για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα κύτταρα αυτά είναι φτιαγμένα ειδικά για αυτό το παθογόνο και κυκλοφορούν στο αίμα, τον σπλήνα και τους λεμφαδένες. Τη δεύτερη φορά που θα βρεθούν αντιμέτωπα με το ίδιο παθογόνο, θα εμφανιστούν αντισώματα μέσα σε λίγες μόνο ημέρες. Επειδή αυτά τα αντισώματα θα παραχθούν από τα κύτταρα που ήταν πιο αποτελεσματικά κατά την αρχική μόλυνση, είναι επίσης και εξαιρετικά αποτελεσματικά.
Μπορούν πραγματικά οι βιταμίνες να ενισχύσουν το ανοσοποιητικό
Σύμφωνα με δεκάδες μελέτες και έρευνες η έλλειψη σε βιταμίνες A, B6, C, D και E (καθώς και σε ψευδάργυρο, σελήνιο, σίδηρο και χαλκό) μπορούν να αλλάξουν τις ανοσολογικές αποκρίσεις του οργανισμού προς το χειρότερο. Αντίθετα, οι βιταμίνες σε επαρκή ποσότητα, στηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα με 3 τρόπους:
α) Υποστηρίζουν την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα των κυττάρων του ανοσοποιητικού
β) Λειτουργούν ως αντιοξειδωτικό για την προστασία των υγιών κυττάρων.
γ) Παράγουν αντισώματα.
Επιδημιολογικές μελέτες διαπιστώνουν ότι όσοι τρέφονται ανεπαρκώς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο βακτηριακών, ιογενών και άλλων λοιμώξεων.
